Nowy model ma być bardziej elastyczny niż dotychczasowe rozwiązania i lepiej odpowiadać na rosnące potrzeby dzieci, rodzin oraz samych placówek w Irlandii.
Irlandzki rząd rozszerza system wsparcia dla uczniów od września 2026 roku. To ważna zmiana w irlandzkiej edukacji, a nowy model ma być bardziej elastyczny niż dotychczasowe rozwiązania i lepiej odpowiadać na rosnące potrzeby dzieci, rodzin oraz samych placówek.
Szkoły w Irlandii
Ministerstwo Edukacji i Młodzieży poinformowało o utworzeniu 45 nowych klas specjalnych na rok szkolny 2026/2027. Spośród nich pięć będzie funkcjonować jako nowy typ wsparcia, czyli Inclusive Special Class – inkluzyjna klasa specjalna.
Równocześnie zatwierdzono także 40 kolejnych standardowych klas specjalnych. Oznacza to, że łączna liczba nowych klas specjalnych zaakceptowanych na nadchodzący rok szkolny wzrosła już do 427, a w najbliższych tygodniach spodziewane są dalsze decyzje.
Klasy specjalne w szkołach ogólnodostępnych mają zapewniać odpowiednie warunki nauki uczniom ze złożonymi potrzebami edukacyjnymi. Nowy model ma natomiast pójść o krok dalej i lepiej połączyć wsparcie specjalistyczne z codziennym udziałem ucznia w życiu klasy ogólnej.
Klasy specjalne w Irlandii
Inclusive Special Class to rozwiązanie, które łączy elementy klasy specjalnej i edukacji ogólnodostępnej. Uczeń ma możliwość uczenia się razem z rówieśnikami w klasach mainstreamowych, a jednocześnie w ciągu dnia korzysta z dodatkowego wsparcia w specjalnie zorganizowanej klasie.
W praktyce oznacza to większą swobodę przechodzenia między klasą ogólną a klasą specjalną – w zależności od aktualnych potrzeb ucznia. Taki model ma ograniczyć sztywny podział między edukacją specjalną a ogólnodostępną i stworzyć bardziej płynny system wsparcia.
Resort edukacji przedstawia to rozwiązanie jako nowe podejście, które porządkuje i rozwija praktyki obecne już w części szkół. Celem jest umożliwienie placówkom objęcia pomocą większej liczby uczniów w ramach jednego środowiska szkolnego, bez całkowitego oddzielania ich od głównego nurtu edukacji.
Nowy program w Irlandii
Wprowadzenie inkluzyjnych klas specjalnych ma być odpowiedzią na dwa wyraźne problemy widoczne w systemie. Pierwszym wyzwaniem jest skala potrzeb.
Zapotrzebowanie na miejsca w klasach specjalnych rośnie szybciej niż możliwości szkół. Choć rząd zapowiedział utworzenie ponad 400 nowych klas specjalnych i cel ten już został osiągnięty, system wciąż odczuwa presję.
Część szkół chce przyjmować więcej uczniów z dodatkowymi potrzebami, ale ograniczają je warunki lokalowe. Nie wszędzie da się otworzyć kolejną pełnowymiarową klasę specjalną. Hybrydowy model ma pomóc zwiększyć dostępność wsparcia tam, gdzie brakuje przestrzeni i zasobów na tradycyjne rozwiązania.
Drugim problemem jest praktyczne funkcjonowanie obecnego systemu. Choć klasy specjalne miały od początku wspierać włączanie uczniów do edukacji ogólnodostępnej, w wielu przypadkach model ten stał się zbyt odrębny. Dzieci korzystające z edukacji specjalnej często pozostają poza codziennym rytmem życia klasy ogólnej.
Nowe rozwiązanie ma to zmienić. Jego celem jest zachęcanie do większego udziału uczniów z dodatkowymi potrzebami w zajęciach mainstreamowych, przy jednoczesnym zachowaniu specjalistycznego wsparcia tam, gdzie jest ono niezbędne.
Pilotaż programu
Od września 2026 roku inkluzyjne klasy specjalne mają ruszyć w pięciu szkołach ponadpodstawowych. Pilotaż obejmie:
- Clonakilty Community College
- St Mary’s CBS w Laois
- Limerick City East Secondary School
- St Brendan’s Community School w Offaly
- Coláiste Éamonn Rís w Wexford
To właśnie te placówki jako pierwsze przetestują nowy model w praktyce. Ich doświadczenia mają pomóc ocenić skuteczność rozwiązania i zdecydować o jego dalszym rozwoju.
Każda inkluzyjna klasa specjalna otrzyma konkretne wsparcie kadrowe i finansowe. W praktyce oznacza to zapewnienie jednego nauczyciela, a w przypadku szkół ponadpodstawowych nawet 1,5 etatu nauczycielskiego, a także dwóch asystentów wspierających uczniów ze specjalnymi potrzebami (SNA).
Oprócz tego szkoły otrzymają dodatkowe środki na bieżące funkcjonowanie, grant startowy w wysokości 30 tys. euro przeznaczony na meble i wyposażenie oraz finansowanie drobnych prac budowlanych lub adaptacyjnych, jeśli okażą się konieczne.
Tak zaplanowane wsparcie ma umożliwić sprawne uruchomienie nowych klas i stworzenie odpowiednich warunków dla uczniów wymagających dodatkowej pomocy.
Czytaj też: Procedury w irlandzkich szkołach pod lupą – rodzice zyskają dostęp
