Mieszkańcy Irlandii mierzą się z coraz większą presją na domowe budżety, a przed zimą szczególnie niepokoją koszty ogrzewania, energii i codziennych dojazdów.
Inflacja w Irlandii wzrosła we wrześniu do 4,1% w skali roku, wobec 3,7% w sierpniu. Według najnowszych danych Central Statistics Office (CSO) to najwyższy poziom od stycznia 2024 roku. Podwyżki obejmują coraz więcej codziennych wydatków, a najmocniej drożeją mieszkanie i energia, edukacja oraz transport.
Ogrzewanie coraz większym obciążeniem
Największy roczny wzrost cen, wynoszący 9,5%, odnotowano w kategorii obejmującej mieszkanie, wodę, prąd, gaz i pozostałe paliwa. Przyczyniły się do niego droższy olej opałowy i energia elektryczna, a także wyższe czynsze oraz koszty odsetek od kredytów hipotecznych.
Same produkty energetyczne podrożały średnio o 15,3% w porównaniu z wrześniem ubiegłego roku. Wzrosty nastąpiły po podwyżkach cen ropy związanych z konfliktem na Bliskim Wschodzie. Od marca gospodarstwa domowe odczuwają znaczące zwiększenie kosztów prądu, gazu i oleju opałowego.
Cena oleju opałowego wzrosła aż o 58,6% w ciągu roku. Tylko między sierpniem a wrześniem podwyżka wyniosła 7,2%. Dla rodzin ogrzewających w ten sposób dom oznacza to znacznie większy wydatek na uzupełnienie zbiornika przed zimą.
Do presji na budżety właścicieli nieruchomości dokłada się również ponad 10-procentowy wzrost kosztów odsetek od kredytów hipotecznych.
Tankowanie w Irlandii
Transport podrożał we wrześniu o 7,5% w skali roku. Za tym wzrostem stoją wyższe ceny benzyny i diesla, a także biletów lotniczych.
Według CSO średnia krajowa cena oleju napędowego wynosiła we wrześniu 2,06 euro za litr, natomiast benzyny – 1,96 euro za litr. Diesel był o 22% droższy niż rok wcześniej, a benzyna o 14%. Był to największy roczny wzrost cen oleju napędowego od listopada 2022 roku i benzyny od maja 2024 roku.
Podwyżki były odczuwalne także w porównaniu z poprzednim miesiącem. Między sierpniem a wrześniem diesel podrożał o 5,4%, a benzyna o 4,8%. Wyższe koszty tankowania szczególnie obciążają osoby, które codziennie dojeżdżają samochodem do pracy lub dowożą dzieci do szkoły.
Droższa edukacja, niewielki wzrost cen żywności
Koszty usług edukacyjnych wzrosły o 8,9% w ciągu roku. CSO wiąże tę zmianę z wyższymi wydatkami dotyczącymi szkolnictwa wyższego, które weszły w życie w październiku 2025 roku.
Znacznie wolniej rosły ceny żywności. We wrześniu były średnio o 0,4% wyższe niż rok wcześniej. Eksperci ostrzegają jednak, że w przyszłym roku tempo podwyżek cen produktów spożywczych może wyraźnie przyspieszyć.
Po wyłączeniu energii i nieprzetworzonej żywności roczna inflacja wyniosła 3,1%. Oznacza to, że wzrost cen obejmuje również wiele innych towarów i usług.
Podwyżki we wszystkich głównych kategoriach
Wrzesień był trzecim kolejnym miesiącem, w którym każda z 13 głównych kategorii objętych badaniem CSO odnotowała wzrost cen w skali roku. W żadnej z nich nie było rocznego spadku.
To sytuacja, której wcześniej nie obserwowano nawet podczas okresu wysokiej inflacji w latach 2022–2023. Pokazuje ona, jak szeroko podwyżki obejmują wydatki mieszkańców Irlandii.
W porównaniu z sierpniem ogólny poziom cen wzrósł o 0,2%. Najbardziej podrożały odzież i obuwie – o 2,5%. W kategorii mieszkania i energii miesięczny wzrost wyniósł 1,2%.
Część podwyżek zrównoważyły miesięczne spadki cen w kategorii rekreacji, sportu i kultury, wynoszące 1,9%, oraz niewielki, 0,1-procentowy spadek w kategorii wyposażenia i bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego.
Mniej pieniędzy na zakupy przed świętami?
Według oceny EY Ireland szczególnie dotkliwe są podwyżki dotyczące podstawowych potrzeb: mieszkania, ogrzewania, transportu i edukacji. Gospodarstwa domowe mają ograniczone możliwości rezygnacji z tych wydatków, dlatego oszczędności mogą szukać przy pozostałych zakupach.
Droższa energia i paliwa zwiększają także koszty prowadzenia firm. Przedsiębiorstwa muszą pokrywać wyższe wydatki operacyjne, jednocześnie konkurując o klientów coraz uważniej kontrolujących swoje budżety.
EY przewiduje, że wydatki gospodarstw domowych wzrosną w tym roku o około 2,5% po uwzględnieniu inflacji. Wiele rodzin będzie jednak musiało w pierwszej kolejności zabezpieczyć pieniądze na rachunki i podstawowe zakupy. Przed zbliżającym się sezonem świątecznym coraz większe znaczenie może mieć to, ile pozostanie w portfelu po opłaceniu codziennych obowiązków.
