Jedna z najgłośniejszych rządowych akcji mogła zmienić sposób, w jaki mieszkańcy Irlandii patrzą na sens świadczeń socjalnych. Kampania ta od początku budziła kontrowersje.
W Irlandii dyskusja o systemie świadczeń regularnie wraca na pierwsze strony gazet. Zwykle pojawia się w niej ten sam podział – jedni podkreślają rolę zasiłków jako zabezpieczenia w trudnych momentach życia, inni skupiają się na kosztach i nadużyciach.
Zasiłki w Irlandii
W 2017 roku rząd uruchomił kampanię „oszuści na zasiłkach oszukują nas wszystkich”, której przekaz był prosty – wyłudzenia świadczeń uderzają w całe społeczeństwo. Akcja zachęcała też obywateli do zgłaszania osób podejrzewanych o nadużycia.
Z perspektywy państwa miała to być demonstracja konsekwencji w ochronie publicznych pieniędzy, jednak kampania od początku budziła kontrowersje, bo zdaniem części komentatorów mogła utrwalać nieufność wobec osób korzystających z pomocy społecznej.
Autorzy raportu zauważyli, że w Irlandii wciąż dominuje przekonanie o pozytywnej roli świadczeń socjalnych. Obecnie 64% badanych uważa, że zasiłki pomagają zapobiegać ubóstwu.
Jednocześnie analiza pokazała, że po starcie kampanii w 2017 roku poziom zgody z tym stwierdzeniem na pewien czas spadł wśród osób ankietowanych już po rozpoczęciu akcji. Badacze opisują ten efekt jako statystycznie istotny, ale krótkotrwały, co sugeruje, że kampania mogła chwilowo przesunąć nastroje społeczne, nie zmieniając ich na stałe.
Co ważne, instytut nie odnotował istotnych zmian w innych obszarach opinii publicznej. Wnioski nie wskazują na to, by kampania w zauważalny sposób przestawiła ogólne nastawienie do redystrybucji dochodów ani pogląd, że świadczenia „rozleniwiają”. Zmiana dotyczyła przede wszystkim jednego elementu – wiary w to, że zasiłki spełniają funkcję zapobiegającą biedzie.
Świadczenia socjalne w Irlandii
Badanie sugeruje, że sympatia do wydatków socjalnych zależy od tego, do kogo są one kierowane. Wyraźnie większą akceptację mają wydatki na wsparcie osób starszych oraz na opiekę nad dziećmi dla pracujących rodzin.
Mniejsze poparcie dotyczy natomiast zwiększania wydatków na świadczenia dla osób bezrobotnych. Ten obraz dobrze tłumaczy, dlaczego w debacie publicznej jedne elementy systemu świadczeń cieszą się niemal powszechną aprobatą, a inne budzą znacznie więcej emocji.
W raporcie pojawia się również wątek bardziej krytycznego spojrzenia na świadczenia. 58% respondentów zgadza się ze stwierdzeniem, że świadczenia socjalne rozleniwiają.
Instytut zwraca uwagę, że choć to przekonanie z czasem słabło, Irlandia nadal znajduje się w europejskiej czołówce pod względem odsetka osób, które tak uważają. Częściej zgadzają się z tym osoby młodsze, respondenci o bardziej prawicowych poglądach oraz osoby z niższym poziomem wykształcenia.
