Najbliższe miesiące mogą przynieść kolejne obciążenia dla domowych budżetów w Irlandii. Coraz więcej wskazuje na to, że presja finansowa nie ustąpi tak szybko, jak oczekiwano.
Rosnące koszty życia ponownie stają się jednym z największych problemów gospodarstw domowych w Irlandii. Presja finansowa nasila się w szczególnie niekorzystnym momencie, gdy mieszkańcy przygotowują się do zimy i związanych z nią wyższych wydatków.
Inflacja w Irlandii
Według najnowszych danych Centralnego Urzędu Statystycznego (CSO) roczna inflacja w Irlandii wzrosła w październiku do 4,3%, wobec 4,1% we wrześniu. To najwyższy poziom od grudnia 2023 roku, kiedy wskaźnik wynosił 4,6%.
Główną przyczyną wzrostu inflacji są ceny energii, które w ostatnich miesiącach znacząco zwiększyły wydatki gospodarstw domowych. Najbardziej podrożał olej opałowy wykorzystywany do ogrzewania domów.
Jego cena wzrosła aż o 74,4% w porównaniu z październikiem ubiegłego roku. Oznacza to znacznie większe koszty ogrzewania dla rodzin korzystających z tego paliwa, szczególnie w okresie jesienno-zimowym.
Wyraźnie wzrosły również ceny paliw samochodowych. Olej napędowy podrożał w ciągu roku o 27,9%, a benzyna o 16%. Podwyżki nie ominęły także rachunków za energię elektryczną i gaz, których ceny wzrosły odpowiednio o 6,7% i 6,3%.
Ceny w Irlandii
Rosnące ceny energii wpływają nie tylko na wydatki związane z ogrzewaniem domów czy użytkowaniem samochodów. Ich konsekwencje odczuwalne są również w innych sektorach gospodarki.
W październiku ceny biletów lotniczych były o 16% wyższe niż przed rokiem, natomiast usługi pocztowe i kurierskie podrożały o 12%.
Wzrost kosztów paliwa przekłada się na działalność przedsiębiorstw transportowych i logistycznych, co może prowadzić do dalszych podwyżek cen usług oraz przewożonych towarów.
Ekonomiści zwracają uwagę, że obecna sytuacja na rynku paliw jest w dużej mierze związana z napięciami geopolitycznymi, w szczególności konfliktem z Iranem. Dalszy kierunek zmian cen ropy naftowej będzie zależał między innymi od rozwoju sytuacji na Bliskim Wschodzie.
Koszty utrzymania w Irlandii
Kolejnym poważnym obciążeniem dla mieszkańców Irlandii pozostają koszty związane z wynajmem mieszkań i spłatą kredytów hipotecznych. Z danych CSO wynika, że w ciągu ostatnich pięciu lat czynsze wzrosły o 36%, natomiast koszty odsetek od kredytów hipotecznych zwiększyły się aż o 98,3%.
Tylko w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy czynsze wzrosły średnio o 7%. W przypadku mieszkań wynajmowanych od władz lokalnych podwyżka wyniosła 12,7%, podczas gdy na prywatnym rynku najmu sięgnęła 5,5%.
Koszty odsetek hipotecznych wzrosły w tym samym okresie o 10,8%, osiągając najwyższy poziom od października 2008 roku.
Jednocześnie ceny najmu znajdują się na najwyższym poziomie od rozpoczęcia publikowania szczegółowych danych w listopadzie 1996 roku. Według CSO rosną one nieprzerwanie każdego miesiąca od lipca 2021 roku.
Droższe stało się także utrzymanie nieruchomości. Koszty materiałów oraz usług związanych z naprawami i konserwacją domów zwiększyły się o 19,3% w ciągu ostatnich pięciu lat.
Ceny żywności w Irlandii
Na tle rosnących kosztów energii i mieszkań stosunkowo stabilnie prezentują się ceny żywności. W październiku były one średnio o 0,8% wyższe niż rok wcześniej.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie produkty spożywcze utrzymały dotychczasowe ceny. Za kilogram steku wołowego trzeba zapłacić średnio o 15 centów więcej, worek ziemniaków o wadze 2,5 kg podrożał o 12 centów, a bochenek krojonego białego chleba o wadze 800 gramów o jednego centa.
Z drugiej strony odnotowano spadki cen części produktów mlecznych. Masło potaniało o 57 centów, kilogram irlandzkiego sera cheddar o 28 centów, a dwa litry pełnotłustego mleka o 4 centy.
Ekonomiści ostrzegają jednak, że wzrost kosztów paliwa, transportu i nawozów może z opóźnieniem przełożyć się na ceny żywności. W przypadku drożejącego paliwa skutki mogą być widoczne dopiero po ośmiu do dziesięciu miesiącach.
Skutki podwyżek w Irlandii
W odpowiedzi na rosnące koszty energii irlandzki rząd zdecydował się w październikowym budżecie na przedłużenie ulg podatkowych dotyczących benzyny, oleju napędowego i oleju opałowego.
Wstrzymano również planowane podwyżki podatku węglowego oraz przewidziano dodatkowe wsparcie socjalne mające pomóc gospodarstwom domowym w pokrywaniu wydatków na energię.
Zdaniem ekspertów bez tych działań ceny paliw byłyby jeszcze wyższe. Jednocześnie możliwości władz w zakresie ograniczania podwyżek pozostają uzależnione od sytuacji na światowych rynkach surowców.
Dalszy wzrost inflacji może również zwiększyć presję na wynagrodzenia oraz decyzje dotyczące stóp procentowych, mających bezpośredni wpływ na koszty części kredytów hipotecznych.
W nadchodzących miesiącach kluczowe znaczenie będzie miał rozwój sytuacji na rynku energii. Jeśli wysokie ceny paliw utrzymają się przez dłuższy czas, ich skutki mogą stopniowo obejmować kolejne towary i usługi, dodatkowo obciążając budżety mieszkańców Irlandii.
