Nowe przepisy mają jasno określić, kto będzie mógł ubiegać się o dom lub mieszkanie socjalne w Irlandii i jakie warunki pobytowe trzeba będzie spełnić.
Irlandzki rząd przygotowuje zmiany w zasadach przyznawania mieszkań socjalnych. Projekt ustawy Housing and Residential Tenancies (Miscellaneous Provisions) Bill 2026 ma wprowadzić do prawa wymóg legalnego oraz zwyczajowego pobytu w Irlandii.
Domy i mieszkania socjalne w Irlandii
Celem ustawy jest uporządkowanie zasad, które w dużej mierze już funkcjonują w praktyce. Nieruchomość socjalna jest traktowana jako długoterminowa forma wsparcia, dlatego państwo chce mieć pewność, że osoby, które z niego korzystają, mają prawo pozostać w Irlandii na dłużej i faktycznie traktują ten kraj jako swoje miejsce życia.
Planowane zmiany mają dotyczyć nowych wnioskodawców oraz osób, których sytuacja będzie ponownie oceniana po wejściu przepisów w życie.
Jednym z kluczowych kryteriów będzie legalny pobyt w Irlandii. Oznacza to, że osoba ubiegająca się o dom lub mieszkanie socjalne musi mieć ważną podstawę pobytową i długoterminowe prawo do przebywania w kraju.
Zasady będą różnić się w zależności od obywatelstwa i statusu imigracyjnego. Inaczej oceniani mogą być obywatele Irlandii, Wielkiej Brytanii, państw Unii Europejskiej oraz osoby spoza Unii.
W przypadku niektórych osób spoza Unii wymagane będzie wykazanie legalnego pobytu przez co najmniej 5 lat w ciągu ostatnich 8 lat, chyba że posiadają status uchodźcy, ochronę uzupełniającą, zgodę na pozostanie lub status uchodźcy programowego.
Zaostrzenie przepisów w Irlandii
Drugim ważnym warunkiem będzie tzw. zwyczajowy pobyt. Chodzi o wykazanie, że Irlandia jest rzeczywistym centrum życia danej osoby. Lokalne władze będą mogły brać pod uwagę m.in.:
- długość pobytu w Irlandii
- historię zatrudnienia
- więzi rodzinne
- miejsce zamieszkania
- faktyczne związki z krajem
- zamiar pozostania w Irlandii na dłużej
W praktyce oznacza to, że samo przebywanie w Irlandii może nie wystarczyć. Wnioskodawca będzie musiał pokazać, że rzeczywiście związał swoje życie z tym krajem. Nowe przepisy doprecyzują również, kto nie może korzystać z lokali socjalnych. Dotyczy to m.in. osób, które:
- czekają na decyzję w sprawie ochrony międzynarodowej
- mają nakaz deportacji lub powrotu
- przebywają w Irlandii na niektórych tymczasowych pozwoleniach
- mają status, który nie daje dostępu do części usług publicznych
Osoby mieszkające w Irlandii na podstawie unijnej dyrektywy o tymczasowej ochronie, w tym wielu uchodźców z Ukrainy, nie będą uznawane za zwyczajowo rezydujące w Irlandii na potrzeby mieszkań socjalnych. Powodem jest czasowy charakter tego statusu.
Osoby, które otrzymały status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zgodę na pozostanie w Irlandii, nadal będą mogły być oceniane pod kątem lokali socjalnych. Będą jednak musiały spełnić wymóg zwyczajowego pobytu.
Rząd podkreśla, że ustawa nie ma masowo ograniczać dostępu do nieruchomości socjalnych. Jej głównym celem jest wpisanie obecnych zasad do prawa oraz doprecyzowanie kryteriów dla lokalnych władz.
Odwołanie
Projekt ustawy przewiduje także wprowadzenie nowej procedury odwoławczej. Osoby, które nie zgodzą się z decyzją lokalnych władz w sprawie kwalifikacji do lokalu socjalnego lub oceny ich sytuacji mieszkaniowej, będą mogły złożyć odwołanie.
Każda lokalna jednostka ma wyznaczyć niezależnego urzędnika odwoławczego. Decyzja w sprawie odwołania będzie musiała zostać wydana w ciągu 28 dni.
Więcej: gov.ie
