Najnowsza analiza pokazuje, że rozwiązanie to nie tylko zwiększa dostępność nieruchomości w Irlandii, ale także oferuje bardziej przewidywalny i stabilny model najmu.
Wysokie koszty najmu od lat pozostają jednym z najpoważniejszych problemów mieszkaniowych w Irlandii. Szczególnie trudna sytuacja dotyczy gospodarstw domowych, które nie kwalifikują się do wsparcia w ramach mieszkalnictwa socjalnego, a jednocześnie mają ograniczone możliwości finansowe na rynku komercyjnym.
Program mieszkaniowy w Irlandii
W odpowiedzi na tę lukę w 2021 roku uruchomiono program mieszkaniowy Cost Rental. Najnowsza analiza pokazuje, że rozwiązanie to nie tylko zwiększa dostępność nieruchomości, ale także oferuje bardziej przewidywalny i stabilny model najmu.
Z badania przeprowadzonego przez Economic and Social Research Institute wynika, że lokale w systemie Cost Rental są średnio o 29,9 proc. tańsze niż porównywalne nieruchomości wynajmowane na rynku prywatnym. To istotna różnica, która potwierdza, że program stanowi realną odpowiedź na problem wysokich czynszów.
Analiza została oparta na danych dotyczących ponad 3,5 tys. nieruchomości typu Cost Rental, ujętych w rejestrach Residential Tenancies Board do drugiego kwartału 2025 roku. Wnioski wskazują, że model ten już teraz przynosi wymierne korzyści w zakresie dostępności cenowej i stopniowo wzmacnia swoją rolę w strukturze rynku najmu w Irlandii.
Cost Rental to system najmu o charakterze non-profit, w którym wysokość czynszu nie jest kształtowana wyłącznie przez mechanizmy rynkowe. Opłaty są ustalane na podstawie rzeczywistych kosztów związanych z budową, zarządzaniem i utrzymaniem nieruchomości. Dzięki temu czynsze pozostają bardziej stabilne i zauważalnie niższe niż w przypadku standardowego najmu prywatnego.
Istotnym elementem tego modelu jest także większe bezpieczeństwo mieszkaniowe. Program zakłada długoterminowy charakter najmu, co zwiększa poczucie stabilizacji i ogranicza niepewność, z jaką często wiąże się wynajem komercyjny.
Wynajem domu w Irlandii
Program Cost Rental został zaprojektowany z myślą o osobach, które znajdują się poza zasięgiem mieszkalnictwa socjalnego, ale równocześnie odczuwają silną presję kosztową na rynku prywatnym. O kwalifikacji do programu decyduje dochód netto gospodarstwa domowego.
W Dublinie próg dochodowy wynosi 66 tys. euro rocznie, natomiast poza stolicą 59 tys. euro. Warunkiem skorzystania z programu jest także brak własnej nieruchomości oraz brak innych form wsparcia mieszkaniowego, w tym Housing Assistance Payment.
Z analizy wynika również, że oferta Cost Rental koncentruje się przede wszystkim na nieruchomościach o mniejszym metrażu. Największy udział mają lokale z jedną lub dwiema sypialniami, a więc te, których od dłuższego czasu brakuje w bardziej dostępnej cenowo części rynku najmu.
To ważny sygnał, ponieważ właśnie w tym segmencie brak równowagi między popytem a podażą był szczególnie widoczny. Rozwój Cost Rental częściowo odpowiada więc na wieloletnie niedobory mieszkań dostosowanych do potrzeb singli, par i mniejszych gospodarstw domowych.
Prognoza rynkowa
Obecne wyniki pokazują, że Cost Rental przestaje być jedynie uzupełnieniem oferty mieszkaniowej i staje się jednym z istotnych narzędzi wspierających dostępność najmu w Irlandii.
Niższe czynsze, większa przewidywalność kosztów oraz długoterminowy charakter najmu sprawiają, że model ten odpowiada na potrzeby gospodarstw domowych, które dotąd znajdowały się pomiędzy sektorem socjalnym a drogim rynkiem komercyjnym.
Przyszłość programu będzie zależała przede wszystkim od skali jego rozwoju, dostępności geograficznej oraz elastyczności przy dostosowywaniu zasad do realnych potrzeb najemców. Już dziś jednak widać, że Cost Rental odgrywa coraz większą rolę w kształtowaniu bardziej zrównoważonego rynku najmu w Irlandii.
