Nowe regulacje Unii Europejskiej oznaczają jedną z największych zmian w irlandzkim systemie ochrony międzynarodowej od lat.
Unijny Pakt o Migracji i Azylu oficjalnie wszedł w życie, kończąc wieloletni proces negocjacji i sporów politycznych. Jego celem jest ujednolicenie zasad dotyczących migracji i azylu we wszystkich państwach Unii Europejskiej.
Unijny pakt migracyjny
Irlandia przystąpiła do paktu w czerwcu 2024 roku, a następnie przyjęła przepisy krajowe umożliwiające jego wdrożenie. Nowe regulacje oznaczają jedną z największych zmian w irlandzkim systemie ochrony międzynarodowej od lat.
Pakt ma stworzyć wspólny europejski system azylowy. Zakłada bardziej jednolite procedury, szybsze rozpatrywanie wniosków oraz lepszą wymianę informacji między państwami członkowskimi. Najważniejsze cele nowych przepisów to:
- wzmocnienie kontroli na zewnętrznych granicach Unii Europejskiej
- szybsza identyfikacja osób przybywających do Europy
- przyspieszenie decyzji azylowych
- ograniczenie składania wielu wniosków w różnych krajach
- podział odpowiedzialności między państwami członkowskimi
- przygotowanie Unii Europejskiej na kryzysy migracyjne
Kontrola w Irlandii
Osoby przybywające do Irlandii przez lotniska lub porty będą kierowane do specjalnych ośrodków recepcyjnych. Tam przejdą wstępną procedurę kontroli, która ma potrwać maksymalnie siedem dni. Kontrola obejmie sprawdzenie tożsamości, bezpieczeństwa, stanu zdrowia oraz wstępną ocenę szczególnych potrzeb danej osoby.
W praktyce oznacza to, że osoba fizycznie znajdująca się w Irlandii może nie być jeszcze formalnie uznana za osobę, która wjechała na teren Unii Europejskiej. Dopiero po zakończeniu kontroli zostanie skierowana do odpowiedniej procedury.
Po zakończeniu wstępnej weryfikacji osoby ubiegające się o azyl trafią do jednej z trzech kategorii:
- standardowej procedury azylowej
- przyspieszonej procedury granicznej
- procedury powrotowej do kraju pochodzenia lub tranzytu
Przyspieszona procedura obejmie m.in. osoby, które według urzędników mają niewielkie szanse na uzyskanie ochrony lub mogą stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa.
Baza danych
Wnioski składane na granicy Irlandii, czyli na lotniskach i w portach, mają być rozpatrywane w ciągu 12 tygodni. Standardowe wnioski składane poza granicą mają być rozpatrywane w ciągu sześciu miesięcy.
Jednym z kluczowych elementów paktu jest system Eurodac. To unijna baza danych, w której rejestrowane będą informacje o osobach ubiegających się o ochronę międzynarodową oraz tych, które nielegalnie przekroczyły granicę Unii Europejskiej.
System obejmuje m.in. odciski palców, dane identyfikacyjne, płeć oraz numer referencyjny. Jego celem jest sprawniejsze potwierdzanie tożsamości, śledzenie przemieszczania się osób i zapobieganie składaniu kilku wniosków azylowych w różnych krajach.
Osoby, które nie uzyskają zgody na pozostanie w Unii Europejskiej, będą musiały opuścić jej terytorium. Jeśli odmówią współpracy z władzami, mogą zostać zatrzymane nawet do 24 miesięcy.
Nowe przepisy przewidują również możliwość kierowania części osób do tzw. ośrodków powrotowych w państwach trzecich uznanych przez Unię za bezpieczne. Ma to dotyczyć sytuacji, gdy dana osoba nie może lub nie chce wrócić do kraju pochodzenia, a jednocześnie nie otrzymała ochrony w Unii.
