Dla wielu młodych osób w Irlandii problemem nie jest już wyłącznie znalezienie zatrudnienia, ale to, ile można na nim zarobić i czy pensja pozwala na normalne, samodzielne życie.
Młodzi ludzie w Irlandii coraz częściej mają pracę, a spadek bezrobocia może sugerować, że ich sytuacja na irlandzkim rynku pracy wyraźnie się poprawiła.
Praca dla młodych w Irlandii
Najnowsze dane pokazują jednak bardziej skomplikowany obraz. Dla wielu młodych osób problemem nie jest już wyłącznie znalezienie zatrudnienia, ale to, ile można na nim zarobić i czy pensja pozwala na normalne, samodzielne życie.
Raport przygotowany na zlecenie National Youth Council of Ireland wskazuje, że niskie wynagrodzenia, niższe stawki płacy minimalnej dla najmłodszych pracowników i rosnące koszty wynajmu sprawiają, że nawet osoby posiadające pracę często nie są w stanie wyprowadzić się od rodziców ani utrzymać własnego mieszkania.
Jednym z najważniejszych problemów wskazanych w raporcie jest rosnąca różnica pomiędzy wynagrodzeniami a kosztami utrzymania. Szczególnie mocno widać to na rynku mieszkaniowym.
Średni czynsz w Irlandii wzrósł z około 800 euro miesięcznie w 2015 roku do 1755 euro pod koniec 2025 roku. W tym samym czasie przeciętne wynagrodzenia nie zwiększały się w podobnym tempie. W praktyce oznacza to, że coraz większa część miesięcznej pensji musi być przeznaczana na mieszkanie. Dla młodej osoby rozpoczynającej karierę zawodową samodzielny wynajem może być więc poza zasięgiem nawet wtedy, gdy pracuje na pełen etat.
Koszty utrzymania młodych osób w Irlandii
Sytuację najmłodszych pracowników dodatkowo komplikuje obowiązujący w Irlandii system niższych stawek minimalnych dla osób poniżej 20. roku życia. 18-letni pracownik może otrzymywać 80 proc. pełnej stawki minimalnej dla dorosłych, a 19-latek 90 proc. Dopiero po ukończeniu 20 lat przysługuje pełna ustawowa stawka minimalna.
W pierwszej połowie 2025 roku około 30 proc. pracowników poniżej 20. roku życia otrzymywało właśnie takie obniżone wynagrodzenie. Wcześniej odsetek ten wynosił około 15 proc. National Youth Council of Ireland apeluje o zniesienie niższych stawek dla młodych. Takie rozwiązanie rekomendowała również Low Pay Commission.
Autorzy raportu zwracają uwagę, że sama informacja o spadku bezrobocia nie pokazuje rzeczywistej sytuacji młodego pokolenia. Można bowiem mieć pracę i nadal nie zarabiać wystarczająco dużo, aby opłacić mieszkanie, rachunki, transport i codzienne wydatki.
To właśnie dlatego rośnie liczba młodych dorosłych, którzy mimo zatrudnienia nadal mieszkają z rodzicami. Między 2017 a 2022 rokiem odsetek osób w wieku od 25 do 34 lat mieszkających w domu rodzinnym wzrósł w Irlandii z 27 do 40 proc.
Problemy z zarobkami nakładają się na długofalowe skutki kryzysu finansowego z 2008 roku. W latach 2000-2008 w Irlandii pracowało około 400 tys. osób w wieku od 15 do 24 lat. Po wybuchu kryzysu liczba ta spadła o ponad połowę.
W kolejnych latach zatrudnienie stopniowo rosło, jednak nigdy nie powróciło do wcześniejszego poziomu. W trzecim kwartale 2021 roku liczba pracujących młodych ludzi osiągnęła 320,6 tys., a później dalsza poprawa wyraźnie wyhamowała.
Raport wskazuje również na trwały spadek aktywności zawodowej osób w wieku 15-24 lat, podczas gdy udział starszych pracowników w rynku pracy nadal rośnie. Według danych Central Statistics Office stopa bezrobocia wśród osób w wieku od 15 do 24 lat wyniosła w lipcu 12,3 proc. W czerwcu było to 11,8 proc. (po korekcie danych).
Choć wskaźnik ten jest znacznie niższy niż podczas kryzysu finansowego, nadal pozostaje wysoki w porównaniu ze starszymi grupami wiekowymi. Jednocześnie sam poziom bezrobocia coraz gorzej opisuje sytuację młodych osób. Znacznie ważniejsze staje się pytanie, czy oferowana praca zapewnia dochód wystarczający do samodzielnego funkcjonowania.
